على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
819
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تحكم ( tanakkom ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكومت و فرمانروائى . و غلبه و قدرت . و داورى و حكم و فرمان . و جور و تعدى . و قضاوت عادلانه . و فتواى شرعى و قضاوت خواه از روى ميل محكوم باشد و يا عدم ميل آن . تحكمات ( tahakkom t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - تعديات و حكمهاى بىجا و حكمهاى زور . تحكيم ( tahkim ) ا . ع . تحكيم الحرورية : قول گروه حروريه يعنى گروهى كه بر امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام خروج كرده و گفتند لا حكم الا للّه . تحكيم ( tahkim ) م . ع . حاكم گردانيدن كسى را در مال خويش و حكمه فى الامر : حاكم گردانيد او را در كار . و حكمه : باز داشت او را از آنچه مىخواست و اصلاح كرد . تحل ( tahell ) م . ع . حلل اليمين تحليلا و تحلة و تحلا . مر . تحليل . تحلابة ( tehl bat ) ا . ع . گوسپندى كه پيش از گشنى از پستانش اندكى شير برآيد . تحلاق ( tahl q ) م . ع . حلق راسه حلقا و تحلاقا : سترد موى سر خود را . مر . حلق . تحلاق ( tahl q ) ا . ع . يوم تحلاق اللمم : روز جنگ قبيلهء تغلب با بكر بن وائل سمى بذلك لان الحلق كان شعارهم يومئذ . تحلب ( tahallob ) م . ع . تحلب العرق : روان گرديد خوى . و تحلب بدنه عرقا : روان گرديد خوى بدن او . و تحلب فوه : روان شد آب دهن او . و تحلبت عينه : روان شد اشك چشم او . تحلبة ( tahlabat ) و ( tehlebat ) و ( tohlabat ) و ( tohlebat ) و ( tohlobat ) ا . ع . گوسپندى كه از پستانش اندكى شير برآيد پيش از گشنى . تحلة ( tahellat ) م . ع . حلل اليمين تحليلا و تحلة و تحلا . مر . تحليل . تحلة ( tahellat ) ا . ع . كفارهء سوگند يا استثناى آن . و تحلة القسم و اليمين : اندك . و منها فتمسه النار الا تحلة القسم اى مسة يسيرة . تحلج ( tahalloj ) م . ع . جنبيدن ابر و درخشيدن آن . و خليدن چيزى در دل الحديث : لا يتحلجن فى صدرك طعام ضارعت فيه النصرانية اى لا يدخلن فى قلبك منه شيئ فانه نظيف . و قولهم دع ما تحلج فى صدرك يعنى ترك كن آنچه در دل تو خليد و شك كردى در آن . تحلحل ( tahalhol ) م . ع . جنبيدن از جاى و دور شدن يق حلحلهم حلحلة فتحلحلوا . تحلز ( tahalloz ) م . ع . تحلز الشيئ : باقى ماند آن چيز . و تحلز القلب : دردناك شد دل . و تحلز للامر : دامن بر كمر زد براى آن كار . تحلس ( tahallos ) م . ع . تحلس لكذا : طواف كرد آن را و گرد برآمد . و تحلس بالمكان : مقيم شد در آنجاى . تحلق ( tahalloq ) م . ع . تحلق القمر : هاله نمود ماه . و تحلقوا : حلقه حلقه نشستند . تحلل ( tahallol ) م . ع . تحلل السفر بالرجل : بيمار شد آن مرد پس از مراجعت از سفر . و تحلل فى يمينه : استثنا كرد در سوگند . و تحلل من يمينه : بيرون آمد از قسم به كفاره . و نيز تحلل . بحلى خواستن . تحلم ( tahallom ) م . ع . خواب ديدن و بتكلف بردبارى نمودن و تحلم الحلم : ادعاى ديدن خواب كرد و نديده بود . و تحلم المال : فربه شدند شتران . و تحلم الضب : پيه ناك شد سوسمار . و كذلك تحلم الصبى و تحلم الجراد . تحلمة ( tahlemat ) ص . ع . عناق تحلمة : بزغالهء بسيار كنه . ج : تحالم . تحلئ ( tahli ' ) م . ع . حلاءه تحليئا و تحلئة . مر . تحلئة . تحلئ ( tehli ' ) ا . ع . موى روى پوست و چرك و سياهى آن . و پوست كارد رسيده و زخم شده وقت باز كردن . تحلى ( tahalli ) م . ع . چون واوى باشد شيرين يافتن چيزى را و حلوا خوردن . و چون يائى بود با زيور شدن زن و مستفيد گرديدن به آن و پوشيدن زيور و آراسته شدن . تحلئة ( tahleat ) م . ع . حلاه عن الماء تحليئا و تحلئة : باز داشت او را از آب و نوشيدن نداد . و حلاءه درهما : داد او را درم . و حلاء السويق : شيرين ساخت پست را . تحلئة ( tehleat ) ا و ص . ع . موى روى پوست و چرك و سياهى آن . و رجل تحلئة : آنكه بمردم بآميزش اندوه رساند . تحلية ( tahliat ) م . ع . چون واوى باشد به چشم كسى خوش نمودن چيزى را . و حلى السويق تحلية : شيرين گردانيد پست را - و گويند به اين معنى مهموز گفتن خلاف قياس است - و چون يائى بود حلى المراة تحلية : پوشانيد زن را زيور و ساخت براى وى زيور و وصف كرد حليهء آن را و تأمل كرد در نشاى وى . تحليف ( tahlif ) م . ع . سوگند دادن كسى را . تحليق ( tahliq ) م . ع . حلق رأسه تحليقا و تحلاقا : نيك سترد موى سر